Pieniądze po zmarłym z ZUS – jak odzyskać środki z subkonta i OFE?

Pieniądze po zmarłym z ZUS – jak odzyskać środki z subkonta i OFE?

NAJWAŻNIEJSZE W 30 SEKUND:

• Średnia wypłata: ZUS wypłaca średnio 29 000 zł po zmarłym członku rodziny.
• Źródła pieniędzy: Środki pochodzą z trzech głównych źródeł: subkonta ZUS (II filar), OFE oraz tzw. wypłaty gwarantowanej i niezrealizowanych świadczeń.
• Podatki: Wypłaty są obciążone zryczałtowanym podatkiem dochodowym 19% (pobieranym automatycznie). Nie płacisz od nich podatku od spadków i darowizn (SD-Z2 nie jest wymagany dla subkonta/OFE).
• Terminy: Na wniosek o niezrealizowane świadczenie (ostatnią emeryturę) masz 12 miesięcy. Roszczenia o wypłatę gwarantowaną przedawniają się po 5 latach, ale warto działać natychmiast.
• Działanie: Pieniądze nie są wypłacane automatycznie. Musisz złożyć formularze (USS, ENS lub ZUS-ER-WGP-01).
  

Dla kogo ten artykuł?

Ten artykuł jest dla Ciebie, jeśli:

• Straciłeś bliską osobę (małżonka, rodzica, dziecko) i porządkujesz sprawy finansowe.
• Osoba zmarła urodziła się po 31 grudnia 1968 r. lub należała do OFE (II filar emerytalny).
• Zmarły pobierał emeryturę krócej niż 3 lata (wypłata gwarantowana).
• Jesteś spadkobiercą lub osobą uposażoną.
  

Ten artykuł NIE jest dla Ciebie, jeśli:

• Zmarły nigdy nie pracował legalnie i nie odprowadzał składek.
• Szukasz informacji wyłącznie o zasiłku pogrzebowym (4000 zł) – to oddzielne świadczenie.
• Interesuje Cię wyłącznie dziedziczenie nieruchomości.

Śmierć bliskiej osoby to jeden z tych momentów, w których świat na chwilę staje. Ostatnią rzeczą, o której myślisz i na którą masz siłę, jest bieganie po urzędach, wypełnianie wniosków i próby zrozumienia, co właściwie „należy się” rodzinie.

A jednak w praktyce właśnie wtedy pojawia się cichy problem: w dokumentach ZUS i instytucji emerytalnych zostają środki, które mogą należeć do bliskich zmarłego, ale nie zostaną wypłacone, jeśli nikt o nie nie zawnioskuje. 

Wiele osób żyje w przekonaniu, że emerytura po prostu kończy się wraz ze śmiercią ubezpieczonego. I rzeczywiście - w odniesieniu do I filaru (głównego konta w ZUS) tak to wygląda. Ale reforma emerytalna z 1999 roku wprowadziła też II filar (OFE i subkonto), który działa na innych zasadach. Zgromadzone tam środki są traktowane jak prywatny kapitał ubezpieczonego i co do zasady mogą podlegać dziedziczeniu, podobnie jak pieniądze zgromadzone na rachunku czy lokacie.

Dla wielu rodzin to realna pomoc finansowa w trudnym czasie. Średnia kwota wypłaty po zmarłym to ok. 29 000 zł, a w przypadku osób dobrze zarabiających i długo odkładających w OFE te kwoty potrafią sięgać nawet 120 000 zł.

Warto jednak pamiętać, że to “dziedziczenie” nie działa zawsze tak samo. Jeśli np. zmarły miał już przyznaną emeryturę docelową (po 65. roku życia), środki z subkonta w ZUS co do zasady nie podlegają dziedziczeniu. 

W tym artykule przeprowadzimy Cię przez każdy niuans tej procedury w 2026 roku. Wyjaśnimy, dlaczego "automatyzacja" w ZUS nie działa tak, jak byś tego oczekiwał, dlaczego nie musisz płacić podatku od spadków (SD-Z2) od tych konkretnych środków i jak wypełnić wymagane formularze, by nie zostały odrzucone.

Mini-słowniczek 

Aby skutecznie walczyć o swoje prawa, musisz rozumieć język, którym operuje ZUS. Oto kluczowe pojęcia, które będą się pojawiać w tym artykule:

Subkonto ZUS – Wyodrębniona część konta ubezpieczonego w ZUS (II filar). Trafiają tu składki w wysokości 7,3% (jeśli nie masz OFE) lub mniejszej (jeśli masz OFE). Środki te są dziedziczne.

OFE (Otwarty Fundusz Emerytalny) – Instytucja prywatna gromadząca środki w II filarze. Po reformach, środki z OFE są stopniowo przenoszone do ZUS (suwak bezpieczeństwa), ale nadal podlegają dziedziczeniu na tych samych zasadach.

Wypłata gwarantowana – Specjalne świadczenie jednorazowe, wypłacane rodzinie, jeśli emeryt zmarł w ciągu pierwszych 3 lat (37 miesięcy) pobierania emerytury docelowej.

Niezrealizowane świadczenie – Emerytura lub renta, która należała się zmarłemu za ostatni miesiąc życia (np. zmarł przed terminem wypłaty), ale nie została mu doręczona. Wchodzi do masy spadkowej lub przysługuje domownikom.

Osoba uposażona – Osoba wskazana imiennie przez zmarłego (w ZUS lub OFE) do otrzymania środków. Ma pierwszeństwo przed spadkobiercami ustawowymi i rodziną.

Suwak bezpieczeństwa – Mechanizm, który na 10 lat przed emeryturą automatycznie przesuwa środki z OFE na subkonto w ZUS, aby chronić je przed ryzykiem giełdowym. To dlatego większość środków emerytów znajduje się w ZUS, a nie w OFE.

Subkonto w ZUS i OFE – ile można odzyskać i kto może otrzymać pieniądze po zmarłym? 

Subkonto w ZUS posiadają obowiązkowo osoby urodzone po 31 grudnia 1968 roku. Osoby starsze (urodzone przed tą datą) mogą posiadać subkonto, jeśli dobrowolnie przystąpiły do OFE. To kluczowe kryterium – jeśli Twój bliski urodził się np. w 1950 roku i nigdy nie przystąpił do OFE, nie będzie posiadał środków, które podlegają dziedziczeniu. 

Jak sprawdzić OFE zmarłego? 

Jeśli nie wiesz, czy zmarły był w OFE i w którym, możesz sprawdzić to w ZUS (np. przez PUE/eZUS albo w placówce). Zwykle potrzebujesz odpisu aktu zgonu i dokumentu potwierdzającego, że masz do tego prawo (np. akt poświadczenia dziedziczenia albo postanowienie sądu).

Mechanizm podziału – małżeńska wspólność majątkowa

Najbardziej skomplikowana sytuacja dotyczy osób, które w chwili śmierci pozostawały w związku małżeńskim, w którym obowiązywała wspólność majątkowa. System traktuje środki emerytalne zgromadzone w trakcie małżeństwa jako majątek wspólny.

Faza 1: Podział małżeński – transfer

Zanim cokolwiek zostanie wypłacone gotówką, ZUS musi dokonać podziału środków. Połowa (50%) środków zgromadzonych na subkoncie i w OFE w okresie trwania małżeńskiej wspólności majątkowej nie podlega wypłacie, lecz transferowi.

Środki te są przekazywane na subkonto i rachunek OFE żyjącego współmałżonka.

Efekt: Twoja przyszła emerytura wzrośnie, ale nie otrzymasz tych pieniędzy "do ręki" w tym momencie.

Faza 2: Wypłata gotówkowa - dziedziczenie

Druga połowa środków (oraz 100% środków zgromadzonych przed ślubem lub po ustaniu wspólności, np. po rozwodzie) podlega wypłacie gotówkowej.

Te pieniądze trafiają do osób uposażonych lub spadkobierców.

Wypłata następuje w formie przelewu na konto lub przekazu pocztowego.

PRZYKŁAD:

• Stan konta zmarłego męża: 100 000 zł
• Okres gromadzenia: Całość w trakcie małżeństwa
• Ustrój: Wspólność majątkowa

KROK 1: Transfer dla żony

• 50% kapitału = 50 000 zł
• Przekazane na JEJ subkonto w ZUS (na przyszłość)

KROK 2: Wypłata gotówkowa

• Pozostałe 50% = 50 000 zł
• Wypłacane żonie (lub uposażonym) na konto

REALNA WYPŁATA TERAZ: 50 000 zł (minus podatek)

Co jeśli zmarły był singlem / wdowcem?

Sytuacja jest prostsza. Całość zgromadzonych środków (100%) podlega wypłacie gotówkowej osobom uprawnionym. Nie ma transferu na inne konta emerytalne.

Wypłata gwarantowana w ZUS – zasady, gdy emerytura trwała krótko

Krótki okres pobierania emerytury nie zawsze oznacza, że zgromadzone środki przepadają. W takich sytuacjach może zadziałać wypłata gwarantowana – mechanizm, który pozwala uprawnionym osobom otrzymać część kapitału po zmarłym emerycie.

Zasada 3 lat (37 miesięcy)

Mechanizm ten dotyczy subkonta w ZUS. Jeśli emeryt umrze w ciągu pierwszych 3 lat (dokładnie 37 miesięcy) od miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono mu emeryturę docelową, osoba uposażona ma prawo do wypłaty reszty środków.

Jak to działa w praktyce?

W momencie przejścia na emeryturę, środki z subkonta nie znikają. Są one "wirtualnie" rozkładane na okres 37 miesięcy jako zabezpieczenie dla rodziny. Wzór na wypłatę gwarantowaną: 

Kwota na subkoncie (w momencie przejścia na emeryturę) - (Liczba wypłaconych emerytur x 1/37 kapitału) = Wypłata dla rodziny

Przykład praktyczny

Załóżmy, że Pani Maria przeszła na emeryturę, mając 40 000 zł na subkoncie. Zmarła po 7 miesiącach pobierania świadczenia.

• Limit gwarancji: 37 miesięcy.
• Wykorzystany okres: 7 miesięcy.
• Niewykorzystany okres: 30 miesięcy.

Rodzina otrzyma równowartość środków za 30 miesięcy.

PRZYKŁAD

• Kapitał początkowy: 37 000 zł
• Wartość 1 jednostki (1/37): 1 000 zł

• Zgon po: 7 miesiącach
• Pobrana kwota (7 x 1/37 kapitału): 7 000 zł
• Pozostało do wypłaty: 30 000 zł (37 000 zł - 7 000 zł)
  

UWAGA! 

Jeśli śmierć nastąpiła w 38. miesiącu pobierania emerytury (lub później), wypłata gwarantowana wynosi 0 zł. Wtedy środki te zostają w systemie ubezpieczeń społecznych.

Niezrealizowane świadczenie (ZUS) – jak odzyskać ostatnią emeryturę po zmarłym?

Zasada pełnego miesiąca

Emerytura lub renta przysługuje za cały miesiąc, w którym nastąpił zgon. Nie ma znaczenia, czy zgon nastąpił 1. czy 30. dnia miesiąca.

Scenariusz: Pan Jan zmarł 5 maja. Termin wypłaty jego emerytury to 10. dzień miesiąca. ZUS wstrzymał wypłatę, dowiadując się o zgonie. 

Efekt: Rodzina ma pełne prawo do tej emerytury za maj. Nazywa się to "niezrealizowanym świadczeniem".

Kto może je odebrać?

Kolejność jest tu inna niż przy subkoncie. Prawo do niezrealizowanego świadczenia mają w pierwszej kolejności osoby zamieszkujące ze zmarłym we wspólnym gospodarstwie domowym.

• Mąż/żona i dzieci (jeśli prowadzili wspólne gospodarstwo).
• Małżonek i dzieci, z którymi zmarły nie prowadził gospodarstwa (w dalszej kolejności).
• Inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej.

WAŻNE!
Jeśli nikt z rodziny nie mieszkał ze zmarłym i nie ma uprawnień do renty rodzinnej, świadczenie to wchodzi do masy spadkowej i może być odebrane przez spadkobierców na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia.

Suwak bezpieczeństwa – gdzie trafiają środki po zmarłym (ZUS, OFE, subkonto)?

Na 10 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez ubezpieczonego, OFE ma obowiązek co miesiąc przekazywać część jego środków na subkonto w ZUS.

• Jeśli zmarły miał 30-40 lat: Większość środków jest w OFE.
• Jeśli zmarły miał 59 lat (kobieta) lub 64 lata (mężczyzna): Prawie wszystkie środki z OFE zostały już przetransferowane do ZUS.

Co to oznacza dla Ciebie? Nawet jeśli wiesz, że Twój bliski był członkiem OFE, wniosek najbezpieczniej złożyć w ZUS. ZUS posiada pełną ewidencję. Jeśli złożysz wniosek w ZUS, a środki nadal są w OFE, ZUS ma obowiązek zawiadomić fundusz o podziale środków.

Kto dziedziczy? Hierarchia ważności (uposażeni vs spadkobiercy)

To jeden z najważniejszych i najczęściej mylonych aspektów. Środki z subkonta i OFE dziedziczy się w specyficzny sposób, który omija standardowe prawo spadkowe.

1. Osoba uposażona (najważniejszy spadkobierca)

Jeśli zmarły wskazał imiennie konkretną osobę (wypełniając deklarację w OFE lub ZUS), to ta osoba otrzymuje środki zmarłego. 

Uposażony nie musi być rodziną. Może to być partner życiowy, przyjaciel, a nawet sąsiad.

Wskazanie wyłącza środki z masy spadkowej. Oznacza to, że rodzina (spadkobiercy ustawowi) nie ma do nich prawa, jeśli istnieje wskazanie na kogoś innego.

2. Małżonek (tylko w przypadku wspólności majątkowej)

Jeśli zmarły nie wskazał nikogo, a w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim, naturalnym beneficjentem jest małżonek. W przypadku braku wskazania, to małżonek najczęściej przejmuje prawa do wypłaty (po podziale majątku wspólnego).

3. Spadkobiercy ustawowi

Dopiero w sytuacji, gdy:

• Nie ma osób uposażonych

ORAZ

• Nie ma małżonka (lub w małżeństwie obowiązywała rozdzielność), środki wchodzą w skład spadku. Wtedy dziedziczą je osoby wskazane w Akcie Poświadczenia Dziedziczenia lub postanowieniu sądu.

UWAGA!

Jeśli zmarły wskazał w OFE np. byłą żonę (sprzed 20 lat) i zapomniał zmienić dyspozycję po rozwodzie, to OFE wypłaci środki byłej żonie, a nie obecnej rodzinie! Zmiana uposażonego jest możliwa tylko za życia ubezpieczonego.

Podatek od środków z OFE i subkonta ZUS po zmarłym w 2026 - 19% PIT czy SD-Z2?

Sprawy finansowe po zmarłym potrafią budzić dużo pytań - zwłaszcza podatkowych. Rozłóżmy to spokojnie na czynniki pierwsze, żebyś wiedział, co (i czy w ogóle) trzeba zgłaszać.

Podatek dochodowy (PIT) – 19% ryczałt

Wypłata z subkonta ZUS, OFE oraz wypłata gwarantowana są traktowane przez prawo podatkowe jako "zwrot środków", od których nie odprowadzono podatku przy wpłacie. Dlatego podlegają one opodatkowaniu.

• Stawka: 19% zryczałtowany podatek dochodowy.
• Jak zapłacić: Nie musisz nic robić. ZUS (lub OFE) pełni rolę płatnika. Jeśli przyznano Ci 30 000 zł, ZUS potrąci 5 700 zł i przeleje Ci na konto 24 300 zł netto.
• PIT roczny: Nie wykazujesz tej kwoty w swoim rocznym PIT-37. Jest to dochód opodatkowany ryczałtowo i ostatecznie rozliczony przez płatnika.

Podatek od spadków i darowizn (SD-Z2)

Ta kwestia wywołuje najwięcej wątpliwości. Czy trzeba składać formularz SD-Z2, aby uniknąć podatku?
ZASADA OGÓLNA (Subkonto / OFE / Wypłata gwarantowana): Zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nabycie praw do środków z otwartego funduszu emerytalnego oraz z subkonta ZUS nie podlega podatkowi od spadków i darowizn.

Wniosek: Nie musisz składać formularza SD-Z2 dla tych środków. Są one zwolnione przedmiotowo z ustawy (ponieważ są już opodatkowane ryczałtem 19%). Nie zgłaszasz ich w Urzędzie Skarbowym.

WYJĄTEK: Niezrealizowane świadczenie – ostatnia emerytura

Sytuacja wygląda inaczej przy "niezrealizowanym świadczeniu" (ostatniej emeryturze).

Jeśli świadczenie odbiera domownik (osoba prowadząca wspólne gospodarstwo, np. żona, dziecko mieszkające z rodzicem) – jest to przychód z praw majątkowych (opodatkowany PIT na zasadach ogólnych, otrzymasz PIT-11).

Jeśli świadczenie odbiera spadkobierca (który nie był domownikiem) – świadczenie to wchodzi do masy spadkowej. W tym przypadku, aby skorzystać ze zwolnienia dla najbliższej rodziny (grupa zerowa), należy zgłosić nabycie spadku na druku SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Jak wypełnić formularze (USS, ENS, EWG-P)? Instrukcja krok po kroku

Procedury w ZUS są dość precyzyjne, dlatego warto dopilnować kilku szczegółów, żeby wniosek nie został odrzucony. 

KROK 1: Zgromadź dokumenty 

Zanim siądziesz do wniosków, musisz przygotować: 

• Akt zgonu (odpis skrócony),
• Twój dowód osobisty (do wglądu lub dane do wpisania),
• Dokument potwierdzający prawo do dziedziczenia: 

• Jeśli jesteś małżonkiem osoby zmarłej: akt małżeństwa.
• Jeśli jesteś spadkobiercą: prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku LUB Notarialny Akt Poświadczenia Dziedziczenia.
  

KROK 2: Wypełnij wniosek o Subkonto/OFE (Formularz USS)

Formularz USS ("Wniosek o transfer/wypłatę środków z subkonta osoby ubezpieczonej") to najważniejszy druk dla większości osób.

• Sekcja 1 (Dane wnioskodawcy): Wpisz swoje dane.
• Sekcja 2 (Dane zmarłego): PESEL, imię, nazwisko, data urodzenia zmarłego.
• Sekcja 3 (Oświadczenie o małżeństwie): 
• Jeśli byłeś małżonkiem (wspólnota): Zaznacz "Pozostawałam/em we wspólnocie majątkowej". To uruchomi procedurę transferu połowy środków.
• Jeśli byłeś małżonkiem (rozdzielność): Zaznacz odpowiednie pole i dołącz dokument potwierdzający rozdzielność majątkową. 
• Sekcja 4 (wypłata): Wybierz "Przelew na konto".

UWAGA!
Jeśli wybierzesz przekaz pocztowy, Poczta Polska potrąci opłatę (nawet 1% kwoty), co przy dużych sumach jest sporą kwotą. 

Załączniki: Dołącz oryginał lub kopię aktu zgonu i dokumentu spadkowego (jeśli jest wymagany).

KROK 3: Wypełnij wniosek o Wypłatę Gwarantowaną (Formularz EWG-P / ZUS-ER-WGP-01)

Jeśli zmarły był emerytem (krócej niż 3 lata), użyj druku ZUS-ER-WGP-01 (często oznaczany jako EWG-P w starszych wersjach, w 2025 obowiązuje wersja z lipca).

Pamiętaj o podaniu numeru świadczenia emerytalnego zmarłego (znajdziesz go na decyzji o przyznaniu emerytury lub legitymacji emeryta).

Podaj numer konta w formacie IBAN.

KROK 4: Wypełnij wniosek o Niezrealizowane Świadczenie (Formularz ENS)

Druk ENS służy do wypłaty "ostatniej emerytury".

Musisz zaznaczyć, czy prowadziłeś wspólne gospodarstwo domowe.

Pamiętaj! ZUS może poprosić o potwierdzenie wspólnego zamieszkania (np. wspólny meldunek, rachunki, oświadczenie). W przypadku braku wspólnego gospodarstwa, konieczny jest akt poświadczenia dziedziczenia.

KROK 5: Złożenie dokumentów

Masz trzy drogi:

• Osobiście: Najbezpieczniej. Urzędnik przy okienku sprawdzi kompletność dokumentów.
• PUE ZUS (eZUS): Najwygodniej, jeśli masz Profil Zaufany. Skanujesz dokumenty i wysyłasz elektronicznie. Oryginały (np. akt dziedziczenia) mogą być jednak wymagane do wglądu w placówce.
• Poczta: List polecony za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.

ZUS co do zasady wydaje decyzję w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności, czyli od momentu, gdy ma komplet dokumentów (a jeśli należy je uzupełnić, termin liczy się praktycznie dopiero po ich dostarczeniu).

Najczęstsze błędy przy wnioskowaniu 

BŁĄD #1: Bierność ("ZUS sam przyśle środki")

To najkosztowniejszy błąd. ZUS nie ma obowiązku szukać spadkobierców i informować ich o pieniądzach, które zostały na subkoncie. Procedura jest uruchamiana wyłącznie na wniosek. Jeśli nie złożysz wniosku, pieniądze przepadną (przedawnią się lub zostaną w systemie).

BŁĄD #2: Przekroczenie terminu 12 miesięcy (ENS)

Termin na złożenie wniosku o niezrealizowane świadczenie (ostatnią emeryturę) to równo 12 miesięcy od dnia śmierci. Jeśli złożysz wniosek rok i jeden dzień po śmierci, ZUS odmówi wypłaty. Ten termin jest nieprzekraczalny, chyba że toczy się postępowanie wyjaśniające.

BŁĄD #3: Ignorowanie OFE

Wiele osób myśli: "ZUS to ZUS, OFE to OFE". Błąd. Składając wniosek USS w ZUS, automatycznie uruchamiasz procedurę podziału środków w OFE (ZUS zawiadamia fundusz). Nie musisz biegać po placówkach OFE, ale musisz złożyć ten jeden wniosek w ZUS.

BŁĄD #4: Brak numeru konta

We wniosku zawsze podawaj numer konta bankowego. Wybór przekazu pocztowego to strata pieniędzy (prowizje poczty) i czasu (awiza, kolejki na poczcie). Pamiętaj, że musisz być właścicielem lub współwłaścicielem konta.

Co zrobić teraz? Plan działania

Krok 1: Weryfikacja 

Sprawdź w dokumentach zmarłego, czy otrzymywał listy z OFE lub ZUS (informacja o stanie konta). Jeśli urodził się po 1968 r., na 99% ma subkonto.

Krok 2: Wizyta u notariusza

Jeśli nie jesteś pewien, czy byłeś uposażony lub wiesz, że pieniądze wejdą do masy spadkowej – umów się na sporządzenie Aktu Poświadczenia Dziedziczenia. To najszybsza droga do legalnego tytułu spadkowego (proces sądowy trwa miesiącami).

Krok 3: Wniosek ENS

Złóż wniosek o niezrealizowane świadczenie (ostatnią emeryturę). 

Krok 4: Wniosek USS 

Złóż wniosek o wypłatę z subkonta i OFE. Decyzję otrzymasz zazwyczaj w ciągu 30 dni (lub do 3 miesięcy przy skomplikowanych sprawach OFE).

Najczęściej zadawane pytania 

Czy muszę korzystać z firmy odszkodowawczej, żeby odzyskać pieniądze z ZUS lub OFE po zmarłym?

Nie. Sama procedura w ZUS jest bezpłatna, a wnioski możesz złożyć samodzielnie. Jeśli rozważasz pomoc, lepiej zacząć od bezpłatnej informacji w ZUS lub konsultacji z doradcą i nie podpisywać od razu umowy prowizyjnej.

Czy komornik może zająć pieniądze z subkonta ZUS lub wypłatę z OFE po zmarłym?

Co do zasady środki zapisane na subkoncie zmarłego nie są „automatycznie” zajmowane za jego długi. Trzeba jednak rozdzielić dwie kwestie:

• długi zmarłego a dziedziczenie - jeśli wchodzisz w spadek, możesz dziedziczyć też zobowiązania (to osobny temat prawno-spadkowy),
• Twoje własne długi - w momencie gdy środki trafią na Twoje konto bankowe, stają się Twoim majątkiem. Jeśli masz zadłużenia i zajęcie rachunku, komornik może zająć pieniądze na koncie.
  

Czy środki z subkonta ZUS i OFE po zmarłym się przedawniają? Ile lat po śmierci osoby bliskiej można złożyć wniosek?

W praktyce warto złożyć wniosek nawet po dłuższym czasie, bo często wypłata nadal jest możliwa, jeśli środki są zewidencjonowane. Jednocześnie część roszczeń ma swoje terminy i może podlegać ogólnym zasadom przedawnienia, dlatego im szybciej tym bezpieczniej.
Wyjątkiem są świadczenia, które mają ściśle określone terminy, np. wypłata gwarantowana lub niezrealizowane świadczenie. Jeśli minęło dużo lat, nie zakładaj z góry, że „już się nie da” - lepiej sprawdzić i złożyć wniosek.

Jaki wniosek do ZUS należy wypełnić po śmierci bliskiej osoby? (USS, ENS, wypłata gwarantowana)

To zależy od tego, o jakie środki chodzi:

• USS dotyczy wypłaty środków z subkonta (i powiązanych rozliczeń po zmarłym),
• ENS dotyczy tzw. niezrealizowanego świadczenia, czyli np. ostatniej emerytury, która była należna, ale nie została wypłacona,
• wypłata gwarantowana dotyczy sytuacji, gdy emerytura była pobierana krótko i część środków może przysługiwać osobom uprawnionym, ale tu istotne są terminy.

Czy trzeba składać SD-Z2 przy wypłacie z OFE i subkonta ZUS po zmarłym ubezpieczonym?

W skrócie: w wielu przypadkach nie jest to klasyczne dziedziczenie w rozumieniu podatku od spadków i darowizn, dlatego SD-Z2 często nie ma zastosowania. Uwaga: zasady zależą od konkretnego źródła wypłaty i trybu!

Czy dostanę PIT-11 z ZUS po śmierci osoby ubezpieczonej?

Tak, ale nie zawsze. PIT-11 pojawia się zwykle przy wypłacie niezrealizowanego świadczenia (np. ostatniej emerytury). Natomiast wypłaty z subkonta/OFE rozliczane ryczałtowo zazwyczaj nie skutkują PIT-11 i nie wpisuje się ich do rocznego zeznania. 

Podsumowanie

• Kluczowy termin 12 miesięcy: Na złożenie wniosku o niezrealizowane świadczenie (ostatnią emeryturę) masz dokładnie rok. Po tym czasie pieniądze przepadają.
• Podatek 19% bez formalności w US: ZUS sam potrąca podatek dochodowy. Nie musisz zgłaszać tych środków do urzędu skarbowego na druku SD-Z2 (chyba że sprawa dotyczy niezrealizowanych świadczeń wchodzących do spadku).
• Zasada 37 miesięcy: Wypłata gwarantowana przysługuje tylko wtedy, gdy bliski pobierał emeryturę krócej niż 3 lata i 1 miesiąc.
• Jeden wniosek w ZUS wystarczy: Jeśli złożysz formularz USS w ZUS, urząd sam skontaktuje się z OFE, by uruchomić procedurę podziału środków.

Potrzebujesz pomocy w formalnościach?

Jeśli boisz się, że popełnisz błąd w formularzu USS lub nie wiesz, jak obliczyć należną Ci kwotę wypłaty gwarantowanej, skontaktuj się z nami. Nasz zespół pomoże Ci na spokojnie przejść przez procedury w ZUS.

PODSTAWA PRAWNA

• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Art. 40e – podział środków na subkoncie).
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (Art. 25b – wypłata gwarantowana; Art. 136 – niezrealizowane świadczenia).
• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Art. 3 pkt 5 – zwolnienie z podatku SD).