Fundacja rodzinna – kiedy i dla kogo to dobre rozwiązanie w 2026 roku?

Fundacja rodzinna to stosunkowo nowa instytucja w polskim systemie prawnym – obowiązuje od 22 maja 2023 roku. W niespełna trzy lata zyskała ogromną popularność: do końca 2025 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim zarejestrował ponad 3 140 fundacji rodzinnych, a złożono ponad 5 000 wniosków o wpis.

Czym właściwie jest fundacja rodzinna? Dla kogo ma sens, a kto powinien szukać innego rozwiązania? Ile realnie kosztuje jej założenie i prowadzenie? Jakie podatki zapłacisz – i jakie pułapki mogą Cię zaskoczyć?

W tym artykule znajdziesz odpowiedzi na te pytania krok po kroku – uwzględniając aktualny stan prawny na czerwiec 2026 roku oraz trwający przegląd ustawowy.

NAJWAŻNIEJSZE W 30 SEKUND:

• Fundusz założycielski: Minimum 100 000 zł.
• Podatek CIT: 15% dopiero przy wypłacie świadczeń beneficjentom.
• PIT dla najbliższej rodziny: 0% (tzw. grupa zerowa).
• Czas rejestracji: Średnio ~14 miesięcy (stan na 2026).

Dla kogo jest ten artykuł?

Ten artykuł jest dla Ciebie, jeśli:

• Prowadzisz firmę rodzinną i myślisz o sukcesji.
• Posiadasz nieruchomości, udziały w spółkach lub znaczny majątek prywatny.
• Chcesz zabezpieczyć bliskich finansowo na wypadek Twojej śmierci lub wycofania się z biznesu.
• Szukasz sposobu na uporządkowanie spraw majątkowych na pokolenia.

Ten artykuł NIE jest dla Ciebie, jeśli:

• Prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i szukasz formy optymalizacji bieżących podatków → Zobacz: Jak zmienić formę opodatkowania w 2026? 
• Chcesz założyć fundację charytatywną (non-profit) → to inna instytucja prawna.
• Szukasz informacji o zmianach CIT dla fundacji rodzinnych → Zobacz: Zmiany w CIT a fundacje rodzinne

‍

Mini-słowniczek (zanim zaczniesz czytać)

• ‍Fundacja rodzinna – instytucja utworzona na podstawie ustawy z 26 stycznia 2023 roku, której celem jest gromadzenie majątku, zarządzanie nim i spełnianie świadczeń na rzecz beneficjentów.‍
• Fundator – osoba fizyczna, która zakłada fundację rodzinną i wnosi do niej majątek. Decyduje o zasadach działania fundacji.‍
• Beneficjent – osoba (fizyczna lub organizacja pozarządowa), która może otrzymywać świadczenia z majątku fundacji na zasadach określonych w statucie.‍
• Fundusz założycielski – majątek wniesiony do fundacji przy jej tworzeniu. Minimum ustawowe to 100 000 zł.‍
• Świadczenie – środki pieniężne, rzeczy lub prawa przekazywane beneficjentowi przez fundację zgodnie ze statutem.‍
• Zachowek – ustawowy udział w spadku przysługujący najbliższym członkom rodziny spadkodawcy (dzieci, małżonek, rodzice), nawet jeśli zostali pominięci w testamencie.

‍

Czym jest fundacja rodzinna i na czym polega?

Fundacja rodzinna to rozwiązanie prawne, które pozwala na uporządkowanie spraw majątkowych i zabezpieczenie ich na kilka pokoleń do przodu. Jej głównym celem jest zachowanie ciągłości majątkowej i właścicielskiej – nawet wtedy, gdy fundator przestaje aktywnie uczestniczyć w działalności firmy lub odchodzi. Szczegółowy opis instytucji znajdziesz też na stronie rządowej biznes.gov.pl.

Zakładając fundację rodzinną, przekazujesz do niej np. udziały w firmie, nieruchomości, pieniądze czy inne aktywa. Od tego momentu zarządza nimi fundacja jako odrębna osoba prawna – nie spadkobiercy. Twoi bliscy mogą z tego majątku korzystać, ale na zasadach, które sam określisz w statucie.

Fundacja rodzinna przypomina sytuację, w której ktoś dziedziczy spadek, ale oprócz niego dostaje również szczegółowy plan zarządzania majątkiem – zgodnie z wolą i wizją fundatora. Dzięki temu łatwiej uniknąć rodzinnych sporów niż przy zwykłym testamencie czy darowiźnie.

UWAGA!

Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą, ale tylko w ograniczonym zakresie. Zgodnie z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, dozwolone formy to:

• zarządzanie majątkiem, w tym nieruchomościami (np. najem długoterminowy),
• nabywanie i zbywanie udziałów, akcji oraz papierów wartościowych,
• udzielanie pożyczek beneficjentom oraz spółkom, w których fundacja ma udziały,
• obrót walutami obcymi w celu dokonywania płatności,
• prowadzenie gospodarstwa rolnego,
• prowadzenie gospodarki leśnej,
• inwestowanie i zarządzanie funduszami inwestycyjnymi.

Gdy fundacja zacznie prowadzić działalność wykraczającą poza ten katalog – np. sprzedaż produktów, świadczenie usług czy aktywny handel – dochody z takiej działalności zostaną objęte sankcyjnym podatkiem CIT w wysokości 25%, liczonym od przychodu (nie dochodu!).

‍

Kto może zostać fundatorem, a kto beneficjentem fundacji rodzinnej?

Kto może być fundatorem fundacji rodzinnej?

Fundację rodzinną zakłada fundator – osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych. Fundator wnosi do fundacji majątek i decyduje:

• kto będzie miał prawo korzystać z majątku (beneficjenci),
• jakie zasady będą obowiązywać w fundacji (statut).

PAMIĘTAJ!

Fundację utworzoną w akcie założycielskim może założyć kilku fundatorów wspólnie (np. małżonkowie). Fundację ustanowioną w testamencie może utworzyć tylko jeden fundator.

Kto może zostać beneficjentem?

Beneficjenci to osoby, które mogą czerpać z majątku fundacji – np. otrzymując świadczenia na koszty utrzymania, kształcenia, leczenia lub inne cele określone w statucie. Beneficjentem może zostać:

• każda osoba fizyczna (niezależnie od wieku czy pokrewieństwa z fundatorem),
• organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego,
• sam fundator.

Zwykle beneficjentami zostają członkowie rodziny fundatora, ale to fundator decyduje o kręgu uprawnionych i zakresie świadczeń.
‍

Kto kieruje fundacją rodzinną i jakie organy w niej działają?

Fundacja rodzinna działa przez swoje organy – podobnie jak spółka kapitałowa.

Zarząd to organ, który zarządza majątkiem fundacji i odpowiada za jej bieżącą działalność: inwestowanie środków, wypłacanie świadczeń beneficjentom, reprezentowanie fundacji na zewnątrz. Członków zarządu powołuje się na trzyletnią kadencję (chyba że statut stanowi inaczej). W skład zarządu mogą wchodzić fundator, bliscy fundatora lub osoby z zewnątrz.

Rada nadzorcza to organ kontrolny – sprawdza działania zarządu i pilnuje, by były zgodne z wolą fundatora. Jej powołanie jest obowiązkowe, gdy liczba beneficjentów przekroczy 25 osób. W pozostałych przypadkach – fakultatywne.

Zgromadzenie beneficjentów to organ, który nie ma bezpośredniej mocy decyzyjnej, ale może wyrażać opinie i zgłaszać uwagi. Powoływane jest przez fundatora w statucie.

A zatem: zarząd kieruje, rada kontroluje, beneficjenci korzystają z majątku i mogą zgłaszać uwagi, a fundator ustala zasady – zarówno dotyczące fundacji, jak i prowadzenia firmy.

‍

Jak założyć fundację rodzinną krok po kroku?

Choć fundacja rodzinna nie powstaje z dnia na dzień, sam proces zakładania zamyka się w kilku krokach. Warto jednak wiedzieć, że czas oczekiwania na rejestrację wynosi w 2026 roku średnio około 14 miesięcy – ze względu na koncentrację wszystkich spraw w jednym sądzie i brak pełnej cyfryzacji procesu rejestracyjnego.

Krok 1: Oświadczenie o założeniu fundacji

Fundację możesz założyć na dwa sposoby:

• składając oświadczenie u notariusza w formie aktu założycielskiego,
• zapisując ją w testamencie, sporządzonym w formie aktu notarialnego.

Krok 2: Sporządzenie statutu

To najważniejszy dokument – określa szczegółowo zasady działania fundacji: kto jest beneficjentem, jaki zakres świadczeń im przysługuje, skład zarządu, zasady podejmowania decyzji. Statut musi mieć formę aktu notarialnego.

Krok 3: Wniesienie majątku

Aby fundacja mogła zacząć działać, musisz wnieść do niej majątek w wysokości co najmniej 100 000 zł. Mogą to być pieniądze, udziały w firmie, nieruchomości czy inne aktywa. Fundusz założycielski musi być wniesiony w całości przed rejestracją.

Krok 4: Rejestracja w sądzie

Fundację zgłaszasz do rejestru prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Masz na to 6 miesięcy od momentu sporządzenia aktu notarialnego. Opłata sądowa za rejestrację wynosi 500 zł.

WARTO WIEDZIEĆ: Od momentu sporządzenia aktu założycielskiego powstaje fundacja rodzinna w organizacji. Może ona zawierać umowy, wnosić aktywa, uzyskać NIP i REGON – mimo że nie ma jeszcze pełnej osobowości prawnej. To istotne przy 14-miesięcznym oczekiwaniu na wpis do rejestru.

‍

Ile kosztuje założenie i prowadzenie fundacji rodzinnej?

Sam fundusz założycielski (100 000 zł) to nie jedyny wydatek. W praktyce musisz liczyć się z następującymi kosztami:

Tabela 1 - Realne koszty założenia fundacji rodzinnej

PAMIĘTAJ!

Fundusz założycielski to nie „opłata" – te środki pozostają w fundacji jako jej majątek. Realnym kosztem są notariusz, sąd, kancelaria, księgowość i audyt.

‍

Jakie podatki płaci fundacja rodzinna?

Fundacja rodzinna korzysta z preferencyjnych zasad opodatkowania. Oto jak wygląda to na poszczególnych etapach:

Czy wniesienie majątku do fundacji jest opodatkowane?

Ani założenie fundacji, ani wniesienie do niej majątku nie wiąże się z koniecznością zapłaty podatku – ani PCC (podatku od czynności cywilnoprawnych), ani CIT, ani PIT.

Ile podatku płaci fundacja na bieżąco?

Dopóki fundacja reinwestuje zyski z dozwolonej działalności (dywidendy, odsetki, zyski ze sprzedaży udziałów, najem), nie płaci podatku CIT. To mechanizm podobny do estońskiego CIT – podatek jest odroczony do momentu wypłaty.

Ile zapłacisz przy wypłacie świadczeń z fundacji?

Podatek pojawia się w momencie wypłaty. Fundacja płaci 15% CIT, a beneficjent – PIT zależny od pokrewieństwa z fundatorem.

Tabela 2 - Stopień pokrewieństwa z fundatorem a konieczność zapłaty podatku 

UWAGA!

Zwolnienie z PIT (0%) przysługuje wyłącznie tzw. grupie zerowej – to węższa kategoria niż I grupa podatkowa. Teściowie, zięć i synowa należą do I grupy podatkowej, ale nie do grupy zerowej – zapłacą 10% PIT.

WAŻNE!
Fundacja nie może odliczać kosztów uzyskania przychodu ani amortyzacji. Oznacza to, że efektywny ciężar podatkowy przy wypłacie jest wyższy, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Tabela 3 - ile zaoszczędzisz dzięki fundacji rodzinnej? 

A jeśli fundacja reinwestuje zysk zamiast wypłacać? Cały dochód (405 000 zł po CIT spółki) zostaje w fundacji BEZ PODATKU i pracuje dalej.

PAMIĘTAJ!

Największa korzyść fundacji to nie sama stawka podatku przy wypłacie, lecz jego odroczenie – dopóki reinwestujesz, nie płacisz CIT. 

Co to są ukryte zyski i kiedy grozi Ci sankcyjny CIT 25%?

Urzędy skarbowe w 2026 roku wnikliwie badają tzw. ukryte zyski. Jeśli fundacja kupuje luksusowy samochód, a Ty korzystasz z niego prywatnie bez formalnej umowy – urząd może uznać to za ukryte świadczenie i naliczyć nawet 25% CIT jak przy standardowej wypłacie.

Co się zmieniło w przepisach w 2026 roku?

27 listopada 2025 roku prezydent zawetował nowelizację ustawy o CIT, która miała od 1 stycznia 2026 roku wprowadzić m.in. trzyletni lock-up na zbywanie aktywów i ograniczenie najmu krótkoterminowego. Weto oznacza, że zasady opodatkowania fundacji rodzinnych w 2026 roku pozostają bez zmian.

Jednocześnie art. 143 ustawy o fundacji rodzinnej przewiduje obowiązkowy przegląd funkcjonowania przepisów po trzech latach od wejścia ustawy w życie (czyli po 22 maja 2026 roku). Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi już prekonsultacje tego przeglądu. Nowe zmiany legislacyjne mogą pojawić się w drugiej połowie 2026 lub w 2027 roku – ale na dziś nie wiadomo, jaki przyjmą kształt.

‍

Fundacja rodzinna a zachowek – jak to działa po zmianach?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań i jeden z najbardziej skomplikowanych aspektów fundacji rodzinnej. Wbrew temu, co możesz przeczytać w starszych artykułach, fundacja rodzinna nie eliminuje problemu zachowku. Zmienia natomiast zasady gry.

Nowelizacja Kodeksu cywilnego, która weszła w życie 15 listopada 2023 roku (Dz.U. 2023 poz. 1615), wprowadziła kilka kluczowych reguł:

1. Fundusz założycielski dolicza się do spadku. Przy obliczaniu zachowku do masy spadkowej dolicza się wartość funduszu założycielskiego wniesionego przez spadkodawcę (art. 993¹ KC, wprowadzony przez ustawę o fundacji rodzinnej). Oznacza to, że przekazanie majątku do fundacji nie zmniejsza automatycznie kwoty zachowku należnej uprawnionym.

2. Świadczenia z fundacji zalicza się na poczet zachowku. Jeśli beneficjent uprawniony do zachowku otrzymał świadczenia od fundacji rodzinnej, zalicza się je na poczet należnego mu zachowku (art. 997¹ KC).

3. Fundacja odpowiada za zachowek. Jeśli uprawniony nie może otrzymać zachowku od spadkobierców ani osób obdarowanych, może żądać go od fundacji rodzinnej – ale w granicach wartości mienia wniesionego przez fundatora (odpowiedzialność subsydiarna, art. 1003 KC).

4. Nowe narzędzia elastyczności (z nowelizacji KC z 15 XI 2023 r.). Sąd może – na wniosek zobowiązanego do zapłaty zachowku – rozłożyć zachowek na raty (maksymalnie na 5 lat), odroczyć termin jego płatności, a w wyjątkowych okolicznościach nawet obniżyć jego wysokość. Uprawniony może też zrzec się prawa do zachowku w drodze umowy z przyszłym spadkodawcą.

PAMIĘTAJ!
Fundacja rodzinna nie jest sposobem na „uniknięcie" zachowku. Jest natomiast narzędziem, które pozwala zaplanować sposób jego realizacji – w sposób kontrolowany i mniej konfliktowy niż zwykły podział spadku.

‍

Jakie są wady i zalety fundacji rodzinnej?

Jakie korzyści daje fundacja rodzinna?

• Zabezpieczenie sukcesji – majątek jest zarządzany przez fundację zgodnie z wolą fundatora, nawet przez kilka pokoleń. Zapobiega to rozdrobnieniu udziałów i rodzinnym sporom.
• Preferencyjne opodatkowanie – odroczony CIT (0% dopóki fundacja reinwestuje), 0% PIT dla najbliższej rodziny przy wypłacie świadczeń.
• Ochrona majątku – majątek fundacji jest oddzielony od majątku prywatnego i firmowego fundatora, co chroni go przed wierzycielami fundatora (z ograniczeniami – patrz niżej).
• Jasne zasady podziału – fundator w statucie określa, kto, kiedy i na jakich warunkach korzysta z majątku. Mniej przestrzeni na konflikty niż przy podziale spadku.
• Relatywnie prosty proces założenia – choć wymaga notariusza i kancelarii prawnej, nie jest to procedura porównywalna z tworzeniem złożonych struktur holdingowych.

Jakie są ryzyka i ograniczenia?

• Wysoki próg wejścia – minimum 100 000 zł funduszu założycielskiego plus koszty notarialne, prawne i bieżące. Realny start to ~115 000 – 136 000 zł.
• Majątek jest „zamrożony" – raz przekazane środki nie mogą być wycofane przez fundatora. Fundacja nie sprawdzi się do finansowania bieżącej działalności.
• Ograniczony dostęp do wypłat – wypłaty nie mogą zagrażać zdolności fundacji do spłaty ewentualnych długów. Zarząd ponosi odpowiedzialność karną w razie doprowadzenia do niewypłacalności.
• Czas rejestracji – średnio ~14 miesięcy oczekiwania na wpis do rejestru (stan na 2026). To może blokować planowane transakcje.
• Fundacja może upaść – W marcu 2026 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy ogłosił pierwszą w Polsce upadłość fundacji rodzinnej (sygn. WA1M/GU/78/2025). Orzeczenie potwierdza, że fundacja ma zdolność upadłościową (analiza orzeczenia na Prawo.pl). Fundacja odpowiada też solidarnie za zobowiązania fundatora powstałe przed jej utworzeniem (art. 8 ustawy).
• Obowiązek audytu – co najmniej raz na 4 lata musisz przeprowadzić audyt fundacji (art. 78 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej), co generuje dodatkowe koszty (5 000 – 15 000 zł).
• Niepewność legislacyjna – choć weto prezydenta zablokowało zaostrzenia na 2026 rok, trwa przegląd ustawy. Zasady mogą ulec zmianie. Śledź aktualizacje: Zmiany w CIT a fundacje rodzinne →
  ‍

Co musisz zrobić teraz? Krok po kroku

Jeśli rozważasz założenie fundacji rodzinnej, oto praktyczny plan działania z realistycznym harmonogramem.

Krok 1: Zrób bilans – czy fundacja ma sens w Twojej sytuacji?

Przeanalizuj swój majątek, strukturę rodziny i cele. Fundacja ma sens przede wszystkim, gdy posiadasz aktywa o wartości znacznie przekraczającej 100 000 zł i planujesz ich przekazanie kolejnym pokoleniom.

Krok 2: Skonsultuj się z doradcą podatkowym i prawnym

Strategia podatkowa powinna powstać przed założeniem fundacji, nie po. Doradca pomoże Ci ustalić, co wnieść do fundacji, jak skonstruować statut i jakie są konsekwencje podatkowe w Twojej konkretnej sytuacji. Umów konsultację z VATAX →

Krok 3: Sporządź akt założycielski i statut u notariusza

Po uzgodnieniu strategii, umów wizytę u notariusza. Akt założycielski i statut mogą być sporządzone w jednym dokumencie (jedna taksa notarialna) lub w dwóch osobnych (podwójna taksa – zależy od praktyki notariusza).

Krok 4: Wnieś fundusz założycielski i złóż wniosek do sądu

Wnieś majątek do fundacji (min. 100 000 zł) i złóż wniosek do Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim. Od tego momentu powstaje fundacja rodzinna w organizacji – może już działać operacyjnie (NIP, REGON, umowy).

Krok 5: Czekaj na rejestrację – ale działaj jako fundacja w organizacji

Średni czas oczekiwania na wpis to ~14 miesięcy. W tym czasie fundacja w organizacji może już zawierać umowy, prowadzić rachunkowość i zarządzać wniesionym majątkiem.

‍

Najczęstsze błędy – sprawdź czy ich nie popełniasz

BŁĄD #1: Myślenie, że fundacja rodzinna = 0% podatku

Możliwy scenariusz: Zakładasz fundację w przekonaniu, że Twoje zyski w ogóle nie będą opodatkowane. W rzeczywistości CIT 15% pojawia się przy każdej wypłacie świadczeń, a „ukryte zyski" (np. korzystanie z samochodu fundacji bez umowy) mogą generować dodatkowy podatek.

Konsekwencja: Nieplanowana dopłata podatku plus ewentualne odsetki przy kontroli skarbowej.

ZAMIAST TEGO: Opracuj strategię podatkową przed założeniem fundacji. Ustal, kiedy i ile będziesz wypłacać, by zoptymalizować moment opodatkowania.

BŁĄD #2: Przekonanie, że fundacja chroni przed WSZYSTKIMI wierzycielami

Możliwy scenariusz: Wnosisz majątek do fundacji, licząc że wierzyciele nie dotrą do Twoich aktywów.

Konsekwencja: Art. 8 ustawy: fundacja odpowiada solidarnie za zobowiązania fundatora powstałe przed jej utworzeniem. W marcu 2026 roku sąd ogłosił pierwszą upadłość fundacji rodzinnej – potwierdzając, że ta instytucja nie jest tarczą przed odpowiedzialnością za długi.

ZAMIAST TEGO: Traktuj fundację jako narzędzie sukcesyjne, nie sposób na ucieczkę przed wierzycielami. Ureguluj zobowiązania przed zakładaniem fundacji.

BŁĄD #3: Brak strategii podatkowej przed założeniem

Możliwy scenariusz: Zakładasz fundację „bo znajomy założył i mu się opłaca" – bez analizy, co dokładnie wnieść, jakie będą konsekwencje PIT/CIT i czy Twoja struktura jest optymalna.

Konsekwencja: Wyższy efektywny podatek, niż gdybyś wybrał inne rozwiązanie (np. holding spółkowy, estoński CIT).

ZAMIAST TEGO: Skonsultuj się z doradcą podatkowym. Koszt opinii (2 000 – 5 000 zł) jest marginalny wobec kwot, które możesz stracić, podejmując złe decyzje. 

BŁĄD #4: Wnoszenie JDG bezpośrednio do fundacji

Możliwy scenariusz: Prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i chcesz włączyć ją do fundacji rodzinnej.

Konsekwencja: Nie da się wnieść JDG do fundacji – JDG to nie podmiot z udziałami, lecz forma prowadzenia działalności przez osobę fizyczną. Musisz najpierw przekształcić ją w spółkę (np. sp. z o.o.), a dopiero potem wnieść udziały.

ZAMIAST TEGO: Skonsultuj z kancelarią prawną optymalną ścieżkę: JDG → spółka z o.o. → wniesienie udziałów do fundacji. Więcej o przekształceniu JDG w spółkę z o.o.

BŁĄD #5: Ignorowanie kosztów bieżących

Możliwy scenariusz: Zakładasz fundację, wiedząc tylko o 100 000 zł funduszu, a potem zaskakują Cię dodatkowe koszty – księgowość, audyt, obsługa prawna. Roczne koszty bieżące to 12 000 – 42 000 zł.

Konsekwencja: Fundacja „zjada" świadczenia beneficjentów kosztami administracyjnymi, zwłaszcza przy mniejszych majątkach.

ZAMIAST TEGO: Sporządź realistyczny budżet na minimum 5 lat. Fundacja rodzinna opłaca się przede wszystkim przy majątku znacznie przekraczającym próg minimalny.

‍

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy fundacja rodzinna sprawdza się tylko w przypadku dużych firm?

Nie tylko, ale przede wszystkim – tak. Przy funduszu założycielskim min. 100 000 zł i rocznych kosztach 12 000 – 42 000 zł, fundacja zaczyna mieć sens ekonomiczny przy majątku o wartości od kilkuset tysięcy złotych wzwyż. Dla mniejszych firm może być nieproporcjonalnie kosztowna.

Ile trwa założenie fundacji rodzinnej w 2026 roku?

Sam proces formalny (notariusz, wniosek do sądu) to kwestia kilku tygodni. Oczekiwanie na wpis do rejestru wynosi jednak średnio ok. 14 miesięcy – ze względu na koncentrację spraw w jednym sądzie (Piotrków Trybunalski) i brak pełnej cyfryzacji procesu rejestracji. Pamiętaj – od momentu sporządzenia aktu notarialnego możesz działać jako fundacja w organizacji.

Czy fundacja rodzinna eliminuje problem zachowku?

Nie eliminuje, ale zmienia zasady. Fundusz założycielski wniesiony przez spadkodawcę jest doliczany do masy spadkowej przy obliczaniu zachowku. Świadczenia otrzymane z fundacji zalicza się na poczet zachowku. Nowelizacja KC z 2023 roku umożliwia także rozłożenie zachowku na raty (max 5 lat), odroczenie terminu płatności i w wyjątkowych przypadkach obniżenie jego wysokości.

Czy teściowie i zięć/synowa są zwolnieni z PIT od świadczeń fundacji?

Nie. Zwolnienie z PIT (0%) przysługuje wyłącznie tzw. grupie zerowej: małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha. Teściowie, zięć i synowa należą do I grupy podatkowej, ale nie do grupy zerowej – zapłacą 10% PIT.

Czy fundacja rodzinna może upaść?

Tak. W marcu 2026 roku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy ogłosił pierwszą w Polsce upadłość fundacji rodzinnej (sygn. WA1M/GU/78/2025). Orzeczenie potwierdza, że fundacja prowadząca działalność gospodarczą posiada zdolność upadłościową. Fundacja nie jest więc „bezpieczną przystanią" chroniącą majątek przed wszelką odpowiedzialnością.

Czy zmiany w opodatkowaniu fundacji weszły w życie w 2026 roku?

Nie. Prezydent 27 listopada 2025 roku zawetował nowelizację ustawy o CIT, która miała wprowadzić m.in. trzyletni lock-up na zbywanie aktywów i ograniczenie najmu krótkoterminowego. Zasady opodatkowania fundacji rodzinnych w 2026 roku pozostają niezmienione. Trwa jednak przegląd ustawowy (art. 143 ustawy o fundacji rodzinnej), więc zmiany mogą pojawić się w przyszłości.

Zobacz: Zmiany w CIT a fundacje rodzinne – szczegółowa analiza →

Czym się różni fundacja rodzinna od fundacji?

To dwie różne instytucje prawne. Fundacja rodzinna (ustawa z 2023 roku) służy zarządzaniu majątkiem rodziny i sukcesji. Fundacja „tradycyjna" (ustawa o fundacjach z 1984 roku) realizuje cele społeczne, naukowe, charytatywne. Fundacja rodzinna nie musi mieć celu publicznego – jej beneficjentami są przede wszystkim członkowie rodziny fundatora.

Czy fundacja rodzinna musi prowadzić pełną księgowość?

Tak. Fundacja rodzinna jest osobą prawną i podlega obowiązkowi prowadzenia pełnej księgowości od pierwszego dnia działania. Dodatkowo co najmniej raz na 4 lata wymagany jest audyt (art. 78 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej). Koszt księgowości to ok. 500 – 1 500 zł miesięcznie, audytu – 5 000 – 15 000 zł.

‍

Podsumowanie

• Fundacja rodzinna to narzędzie sukcesji, nie optymalizacji podatkowej – chroni majątek i porządkuje zasady jego przekazywania.
• Efektywne opodatkowanie przy wypłacie dla najbliższej rodziny wynosi ~15% (CIT), a PIT = 0%.
• Realny koszt startu to ~115 000 – 136 000 zł; koszty roczne: 12 000 – 42 000 zł.
• Czas od decyzji do pełnej rejestracji – ok. 16–18 miesięcy (w tym ~14 miesięcy oczekiwania na wpis).
• Stan prawny w 2026 roku jest stabilny (weto prezydenta zablokowane zaostrzenia), ale trwa przegląd ustawowy.

Potrzebujesz pomocy?

Wiemy, że decyzja o założeniu fundacji rodzinnej to duży krok. Jeśli masz pytania dotyczące tego, czy fundacja sprawdzi się w Twojej sytuacji lub potrzebujesz pomocy w przygotowaniu strategii podatkowej i prawnej – skontaktuj się z nami. Nasz zespół specjalistów przeanalizuje Twoją sytuację i pomoże wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twoich celów.

‍

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 poz. 326) – w tym art. 993¹ KC (doliczanie funduszu założycielskiego do spadku).
• Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1615) – raty, odroczenie, obniżenie i zrzeczenie się zachowku, wejście w życie 15 listopada 2023 r.
• Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) – art. 24q–24r (opodatkowanie fundacji rodzinnych).
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) – art. 21 ust. 1 pkt 157 (zwolnienie dla grupy zerowej).

‍